Индукция – жекеден жалпыға көшу. Алдымен жеке фактілерді жинап, содан жалпы қорытынды жасаймыз.

Дедукция – жалпыдан жекеге көшу. Алдымен жалпы заңдылықты білеміз, содан жеке жағдайға қолданамыз.

Екеуі ғылыми ойлауда қатар қолданылады.